Αγροτικές ενισχύσεις: Δορυφόροι, Κτηματολόγιο και AI αλλάζουν τον χάρτη

Μια κομβική μεταρρύθμιση στον τρόπο με τον οποίο ελέγχονται και καταβάλλονται οι αγροτικές ενισχύσεις βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη, αλλάζοντας εκ βάθρων μια πρακτική δεκαετιών.

Με όχημα τις δορυφορικές εικόνες πολύ υψηλής ανάλυσης, τα δεδομένα του Ελληνικού Κτηματολογίου και εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, το κράτος αποκτά για πρώτη φορά σαφή και αντικειμενική εικόνα για το τι υπάρχει πραγματικά στο έδαφος: ποιες εκτάσεις καλλιεργούνται, ποιες χρησιμοποιούνται ως βοσκότοποι, ποιες έχουν αλλάξει χρήση και ποιες δεν συνδέονται με καμία γεωργική δραστηριότητα.

Συντονισμένη παρέμβαση με ευρωπαϊκή έγκριση

Στον πυρήνα της μεταρρύθμισης βρίσκεται μια συντονισμένη πρωτοβουλία του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, μέσω της Γενικής Γραμματείας Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων, σε στενή συνεργασία με το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και την ΑΑΔΕ.

Το σχέδιο έχει λάβει το «πράσινο φως» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και αποσκοπεί αφενός στην πλήρη ευθυγράμμιση της χώρας με την Κοινή Αγροτική Πολιτική και αφετέρου –κυρίως– στην προστασία εκείνων που ζουν πραγματικά από την παραγωγή.

«Η ψηφιακή μετάβαση ως εργαλείο δικαιοσύνης»

«Η ψηφιακή μετάβαση του κράτους δεν είναι ένα αφηρημένο σύνθημα, αλλά ένα ουσιαστικό εργαλείο δικαιοσύνης, διαφάνειας και αξιοπιστίας», υπογραμμίζει σε δήλωσή του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου.

Όπως σημειώνει, η κυβέρνηση έχει αποδείξει ότι διαθέτει τη βούληση να συγκρουστεί με χρόνιες στρεβλώσεις και αναποτελεσματικές πρακτικές, οι οποίες για χρόνια ταλαιπώρησαν πολίτες και επαγγελματίες.

Στον αγροτικό τομέα, αυτή η επιλογή αποτυπώνεται –μεταξύ άλλων– στη συστηματική αξιοποίηση σύγχρονων τεχνολογιών και αξιόπιστων δεδομένων, ώστε να υπάρχει ξεκάθαρη εικόνα για το τι καλλιεργείται και τι δηλώνεται.

Ο νέος ενιαίος γεωχωρικός χάρτης

Κεντρικός πυλώνας της προσπάθειας είναι ο νέος ενιαίος ψηφιακός γεωχωρικός χάρτης της χώρας, βασισμένος σε δορυφορικά δεδομένα πολύ υψηλής ανάλυσης. Πρόκειται για ένα σταθερό και αξιόπιστο υπόβαθρο, πάνω στο οποίο «κουμπώνουν» τα δεδομένα του Ελληνικού Κτηματολογίου, προσφέροντας ακριβή όρια και νομική ταυτότητα για κάθε γεωτεμάχιο.

Για πρώτη φορά, το κράτος γνωρίζει με ακρίβεια τι υπάρχει στο έδαφος: καλλιέργειες, βοσκότοποι, θερμοκήπια, κτίσματα, φωτοβολταϊκά πάρκα, βραχώδεις και υδάτινες εκτάσεις. Το υπόβαθρο αυτό αποτελεί πλέον τη νέα βάση για το γεωγραφικό σύστημα του ΟΠΕΚΕΠΕ.

Τεχνητή νοημοσύνη και στοχευμένοι έλεγχοι

Πάνω σε αυτό το ενιαίο γεωχωρικό υπόβαθρο εφαρμόζονται εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, τα οποία αναλύουν μορφολογικά και φασματικά χαρακτηριστικά των εκτάσεων, αλλά και τη χρονική τους εξέλιξη. Το σύστημα δεν «βλέπει» απλώς μια εικόνα· αναγνωρίζει αν μια έκταση καλλιεργείται, αν βοσκείται, αν έχει μετατραπεί σε άλλη χρήση ή αν παραμένει αδρανής.

Ο συνδυασμός δορυφορικών δεδομένων, στοιχείων Κτηματολογίου, αλγορίθμων τεχνητής νοημοσύνης και δηλώσεων επιτρέπει στο κράτος να εντοπίζει ασυνέπειες με αντικειμενικό τρόπο και να προχωρά σε στοχευμένους –και όχι οριζόντιους– ελέγχους, περιορίζοντας λάθη και αδικίες.

Θωράκιση για τους πραγματικούς αγρότες

Η αλλαγή αυτή είναι κομβική για τους συνεπείς παραγωγούς: εκείνους που καλλιεργούν, επενδύουν και έχουν πραγματική παρουσία στο χωράφι. Για πρώτη φορά, οι ενισχύσεις τους θωρακίζονται ουσιαστικά, καθώς το σύστημα μπορεί να αποδείξει αντικειμενικά ότι οι εκτάσεις τους είναι επιλέξιμες και ενεργές. Οι παραγωγοί αυτοί δεν μπαίνουν πλέον στο ίδιο «καλάθι» με όσους δήλωναν θεωρητικά εκτάσεις χωρίς αντίκρισμα στο πεδίο.

Το παράδειγμα του Καστελίου Κρήτης

Ήδη από τις πρώτες επικαιροποιήσεις των δορυφορικών υποβάθρων καταγράφονται σημαντικές μεταβολές στις χρήσεις γης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η περιοχή του νέου αεροδρομίου στο Καστέλι Κρήτης, όπου οι πρόσφατες δορυφορικές απεικονίσεις αποτυπώνουν με σαφήνεια τη μετατροπή εκτάσεων που μέχρι πρότινος εμφανίζονταν ως αγροτικές σε εργοτάξια, υποδομές και συνοδευτικές εγκαταστάσεις.

Το νέο εικονιστικό υπόβαθρο, που καλύπτει το σύνολο της Κρήτης με επικαιροποιημένα δεδομένα, επιτρέπει στο κράτος να ενσωματώνει αυτές τις αλλαγές άμεσα στους ελέγχους.

Ψηφιακοί και επιτόπιοι έλεγχοι

Οι ψηφιακοί έλεγχοι δεν λειτουργούν αποκομμένα από το πεδίο. Συμπληρώνονται από συστηματικούς επιτόπιους ελέγχους με σύγχρονα μέσα, όπως γεωαναφερμένες φωτογραφίες, πανοραμικά βίντεο και τρισδιάστατες αποτυπώσεις υψηλής ακρίβειας. Οι πρώτες εφαρμογές σε περιοχές όπως η Κρήτη, η Θεσσαλία και η Ανατολική Μακεδονία έχουν ήδη περιορίσει δραστικά τις ασάφειες του παρελθόντος.

Το GOV AGRI Wallet

Παράλληλα, αναπτύσσεται το GOV AGRI Wallet, μια εφαρμογή για κινητά τηλέφωνα που φιλοδοξεί να αποτελέσει το βασικό κανάλι επικοινωνίας του αγρότη με το κράτος.

Μέσω αυτής, οι παραγωγοί θα μπορούν να δηλώνουν δραστηριότητες, να ανεβάζουν φωτογραφίες και βίντεο από τα αγροτεμάχια ή τα κοπάδια τους και να τεκμηριώνουν ψηφιακά την παρουσία τους στο πεδίο, με ασφαλή πιστοποίηση θέσης και χρόνου.

Μια αλλαγή φιλοσοφίας

Το πλέγμα τεχνολογιών, θεσμικών συνεργασιών και ελέγχων δεν συνιστά απλώς μια ψηφιακή αναβάθμιση. Αποτελεί μια βαθιά αλλαγή φιλοσοφίας.

Σε αυτό το νέο πλαίσιο, ο έλεγχος δεν είναι απειλή, αλλά εγγύηση: ότι οι πόροι της ΚΑΠ δεν θα διαχέονται άδικα, ότι η χώρα δεν θα εκτίθεται σε ευρωπαϊκές κυρώσεις και ότι ο πραγματικός αγρότης θα πληρώνεται δίκαια, έγκαιρα και με διαφάνεια.

Πηγή: ΑΠΕ – ΜΠΕ