Χωρίς η ευλογιά των αιγοπροβάτων να έχει υποχωρήσει, μία νέα ζωονόσος απειλεί τις τελευταίες μέρες τη χώρα, αυτή του αφθώδους πυρετού.
Τα δύο νοσήματα ανήκουν στην «Κατηγορία Α», δηλαδή είναι νοσήματα υποχρεωτικής δήλωσης της ΕΕ που δεν ενδημούν στην Ευρώπη. Η εμφάνισή τους σημαίνει αυτόματα «κόκκινο συναγερμό».
Παράλληλα, και στις δύο περιπτώσεις συνιστάται η εκρίζωση και εφαρμόζεται η θανάτωση (stamping out) όλου του κοπαδιού στη μολυσμένη μονάδα και η δημιουργία ζωνών προστασίας και επιτήρησης. Τόσο ο αφθώδης πυρετός, όσο και η ευλογιά των αιγοπροβάτων, είναι νόσοι που μεταδίδονται ταχύτατα μέσω άμεσης επαφής, αλλά και έμμεσα (ρούχα, οχήματα, εργαλεία, ζωοτροφές). Ωστόσο, καμία από τις δύο δε μεταδίδεται στον άνθρωπο, πρόκειται για αμιγώς κτηνιατρικά ζητήματα, αν και παρουσιάζουν σημαντικές διαφορές.
Οι διαφορές της ευλογιάς των αιγοπροβάτων και του αφθώδους πυρετού
Ο αφθώδης πυρετός οφείλεται σε ιό της οικογένειας Picornaviridae και προσβάλλει όλα τα δίχηλα ζώα (βοοειδή, πρόβατα, αίγες και χοίρους). Τα κύρια συμπτώματά του είναι φυσαλίδες (φουσκάλες) στο στόμα, στα πόδια και στους μαστούς, καθώς και έντονη σιελόρροια. Η μετάδοση της ασθένειας είναι ταχύτατη και ο ιός μπορεί να ταξιδέψει χιλιόμετρα μέσω του αέρα. Προς το παρόν, κρούσματα στην Ελλάδα έχουν εντοπιστεί στη Λέσβο, με το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΥΠΑΑΤ) να έχει ενεργοποιήσει αυστηρά μέτρα βιοασφάλειας για την αποφυγή διασποράς στην ενδοχώρα.
Η ευλογιά των αιγοπροβάτων προκαλείται από ιό της οικογένειας Poxviridae και περιορίζεται μόνο σε αίγες και πρόβατα. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν δερματικά εξανθήματα (οζίδια) στο κεφάλι, κάτω από την ουρά και στον μαστό. Η διασπορά της είναι λιγότερο έντονη αερογενώς και επιτυγχάνεται κυρίως μέσω της άμεσης επαφής και των εκκρίσεων. Ενώ η ευλογιά πλήττει τα μικρά μηρυκαστικά, ο αφθώδης πυρετός θεωρείται ο “παντοκράτορας” των ιών, καθώς πλήττει το σύνολο της ζωικής παραγωγής.
Πιέσεις στους κτηνοτρόφους
Η ευλογιά των αιγοπροβάτων, η οποία έχει εμφανιστεί στη χώρα από τον Αύγουστο του 2024, ασκεί σημαντικές πιέσεις στους κτηνοτρόφους. Οι ίδιοι καλούνται να προστατεύσουν τα ζώα τους από την ασθένεια, αλλά και να επιβιώσουν οικονομικά, εν μέσω του ολοένα αυξανόμενου κόστους παραγωγής. Με την εμφάνιση του αφθώδους πυρετού, ένα ακόμη πρόβλημα προστέθηκε στην παραγωγή τους, απειλώντας τα κοπάδια τους.
Στην ελληνική επικράτεια, τα δύο αυτά νοσήματα συχνά αντιμετωπίζονται ως ο «διπλός εφιάλτης» της κτηνοτροφίας, ειδικά στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου (όπως η Λέσβος και η Χίος), λόγω της γειτνίασης με την Τουρκία όπου τα νοσήματα αυτά ενδημούν.
Παρόλο που οι ειδικοί διαβεβαιώνουν πως δεν υπάρχει κίνδυνος για τη δημόσια υγεία, ο οικονομικός αντίκτυπος είναι ανάλογος μιας φυσικής καταστροφής. Μια παρατεταμένη καραντίνα μπορεί να οδηγήσει σε πλήρη αποκλεισμό της ελληνικής φέτας και του κρέατος από τις διεθνείς αγορές. Αναλυτικότερα, οι δύο νόσοι προκαλούν άμεσο αποκλεισμό των εξαγωγών κρέατος και γαλακτοκομικών προϊόντων από την πληγείσα περιοχή, οδηγώντας σε οικονομικό στραγγαλισμό.
Η κυβέρνηση, μέσω του ΥΠΑΑΤ, έχει ήδη ενεργοποιήσει τις ζώνες ασφαλείας (Προστασίας 3 χλμ., Επιτήρησης 10 χλμ. και Απαγορευμένη 20 χλμ.). Ωστόσο, το μεγάλο στοίχημα παραμένει η βιοπροφύλαξη. Οι κτηνοτρόφοι καλούνται να επιδείξουν «θρησκευτική» προσήλωση στα μέτρα υγιεινής, καθώς οποιοδήποτε λάθος μπορεί να μεταφέρει τον ιό στην ηπειρωτική Ελλάδα, με ανυπολόγιστες συνέπειες για την εθνική οικονομία.
Η Λέσβος σήμερα δίνει μια μάχη που αφορά όλη τη χώρα. Η επιτυχία της εκρίζωσης θα κριθεί από την ταχύτητα των αποζημιώσεων και την αυστηρότητα των ελέγχων στις πύλες εισόδου του νησιού.
