Στο διπλωματικό πεδίο μεταφέρεται η αντιπαράθεση για το τουρκολιβυκό μνημόνιο, μετά την επικύρωσή του από τη λιβυκή Βουλή, με την Ευρωπαϊκή Ένωση να επαναλαμβάνει ότι η συμφωνία παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων χωρών και δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας. Την ίδια ώρα, Κύπρος, Γερμανία, Αίγυπτος και Ισραήλ εκφράζουν την αντίθεσή τους, ενώ η Ουάσιγκτον καλεί Ελλάδα και Τουρκία σε καλόπιστες διαπραγματεύσεις για την επίλυση των θαλάσσιων διαφορών τους.
Η ευρωπαϊκή θέση παραμένει σταθερή, με τα 27 κράτη-μέλη να χαρακτηρίζουν το μνημόνιο άκυρο και ανυπόστατο, υπογραμμίζοντας ότι δεν μπορεί να παράγει έννομες συνέπειες για τρίτα κράτη. Η θέση αυτή, όπως επισημαίνεται στην κοινή δήλωση, είχε διατυπωθεί στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου τον Δεκέμβριο του 2019 και επαναβεβαιώθηκε τον Ιούνιο του 2025.
Στο πλαίσιο των διπλωματικών κινήσεων της Αθήνας, η Μόνιμη Αντιπρόσωπος της Ελλάδας στον ΟΗΕ ενημέρωσε, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, το Συμβούλιο Ασφαλείας για τις εξελίξεις, αναδεικνύοντας τις επιπτώσεις που ενδέχεται να έχουν στην ασφάλεια και τη σταθερότητα της Ανατολικής Μεσογείου.
Διπλωματικές πρωτοβουλίες και μηνύματα προς την Άγκυρα
Η ελληνική κυβέρνηση διαμηνύει ότι η επικύρωση της συμφωνίας δεν συνεπάγεται αυτομάτως την εφαρμογή της και υπογραμμίζει ότι υπάρχουν περιθώρια για ουσιαστικές πρωτοβουλίες με στόχο την αποτροπή της υλοποίησής της. Ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, επισήμανε τη δυνατότητα αξιοποίησης των διπλωματικών και θεσμικών διαύλων που διαθέτει η Ελλάδα, τόσο σε σχέση με τη Λιβύη όσο και στο πλαίσιο των σχέσεων Τουρκίας – Ευρωπαϊκής Ένωσης.
«Η Ελλάδα έχει τη δυνατότητα να κάνει ουσιαστικές ενέργειες για τη μη εφαρμογή ούτως ή άλλως του ανυπόστατου μνημονίου. Μέσα από την Ελλάδα περνούν όλα τα χρηματοδοτικά πρωτόκολλα της Λιβύης, μέσα από την Ελλάδα περνάει ενταξιακή πορεία της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Ελλάδα είναι η πόρτα η οποία στα διεθνή φόρα ανοίγει», σημείωσε, μιλώντας στο MEGA NEWS104,6.
Από την πλευρά της κυβέρνησης, ο αντιπρόεδρος Κωστής Χατζηδάκης αναγνώρισε ότι πρόκειται για μια δυσάρεστη εξέλιξη, σημειώνοντας, ωστόσο, ότι δεν ανατρέπει τις σημαντικές επιτυχίες της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής και άμυνας τα τελευταία χρόνια. Παράλληλα, διαβεβαίωσε ότι οι προγραμματισμένες έρευνες νοτίως της Κρήτης θα συνεχιστούν κανονικά.
Στο ίδιο πλαίσιο, το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών τάσσεται υπέρ της διπλωματικής επίλυσης των θαλάσσιων διαφορών στην Ανατολική Μεσόγειο. Απαντώντας σε ερώτηση της ΕΡΤnews, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ κάλεσε τους εταίρους της περιοχής να επιδιώκουν καλόπιστες διαπραγματεύσεις για τις θαλάσσιες ζώνες, επισημαίνοντας ότι η επίλυση των διαφορών μπορεί να διευκολύνει τις εμπορικές επενδύσεις και τις ερευνητικές δραστηριότητες. Παράλληλα, ενθάρρυνε την Ελλάδα και την Τουρκία, ως συμμάχους στο ΝΑΤΟ, να συνεχίσουν τον διμερή διάλογο.
Την αντίθεσή τους στην επικύρωση του μνημονίου εξέφρασαν επίσης η Κύπρος, η Γερμανία, η Αίγυπτος και το Ισραήλ, ενώ υπέρ του σεβασμού των κυριαρχικών δικαιωμάτων των κρατών-μελών, σύμφωνα με το ενωσιακό και το διεθνές δίκαιο, τάχθηκε και η επίτροπος της ΕΕ για τη Μεσόγειο, Ντουμπράβκα Σουίτσα.
«Θα ήθελα να εκφράσω την αλληλεγγύη μου προς την Ελλάδα και την Κύπρο. Τα κυριαρχικά δικαιώματα όλων των κρατών μελών θα πρέπει να γίνονται σεβαστά σύμφωνα με το ενωσιακό και το διεθνές δίκαιο», σημείωσε.
Στον αντίποδα, η Άγκυρα υπερασπίζεται τη νομική ισχύ της συμφωνίας, με το τουρκικό υπουργείο Άμυνας να υποστηρίζει ότι η οριοθέτηση των περιοχών θαλάσσιας δικαιοδοσίας εμπίπτει στα κυριαρχικά δικαιώματα των ενδιαφερόμενων παράκτιων κρατών και δεν μπορεί να ακυρωθεί από μονομερείς αξιολογήσεις τρίτων.
Ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου: Σταθερή η Αθήνα
Παράλληλα, το ζήτημα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου παραμένει στο επίκεντρο των επαφών με την Τουρκία. Στη συνάντησή της στις Βρυξέλλες με τον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, επανέλαβε ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο θίγει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων χωρών.
Από την πλευρά του, ο Γιώργος Γεραπετρίτης ξεκαθάρισε ότι η ενημέρωση της Τουρκίας για τις έρευνες και τις εργασίες πόντισης του καλωδίου δεν συνιστά διαδικασία αδειοδότησης.
Η Αθήνα επιμένει ότι η ηλεκτρική διασύνδεση αποτελεί έργο ευρωπαϊκού και στρατηγικού χαρακτήρα, το οποίο θα προχωρήσει, με σεβασμό στα εθνικά κυριαρχικά δικαιώματα.
