Εθνική πολιτική για τα ύδατα και νέα στρατηγική διαχείρισης υδάτινων πόρων προωθεί η κυβέρνηση, με στόχο την αντιμετώπιση της λειψυδρίας, της κλιματικής αλλαγής και τη διασφάλιση πρόσβασης των πολιτών σε ασφαλές και ποιοτικό νερό, μέσα από ένα ενιαίο και αποτελεσματικό σύστημα διαχείρισης.
Η νέα αυτή δομική μεταρρύθμιση βασίζεται σε τέσσερις άξονες: οικονομική και τεχνική ενίσχυση των δήμων και των έργων ύδρευσης και αποχέτευσης, διαμόρφωση Εθνικής Στρατηγικής για το νερό σε συνεργασία με Αυτοδιοίκηση και επιστημονική κοινότητα, συνένωση δυνάμεων και δημιουργία οικονομιών κλίμακας μέσω νέου μοντέλου ολιστικής διαχείρισης, καθώς και αξιοποίηση ευρωπαϊκής τεχνογνωσίας και διαθέσιμων χρηματοδοτικών εργαλείων.
Στόχος είναι η μετάβαση από το κατακερματισμένο μοντέλο σε ένα συντονισμένο και αποτελεσματικό σύστημα διαχείρισης του νερού. Το νέο σύστημα ενισχύει την ανθεκτικότητα της χώρας απέναντι στη λειψυδρία και την κλιματική κρίση, διασφαλίζοντας τη βιώσιμη διαχείριση του δημόσιου αυτού αγαθού για τις επόμενες γενιές.
Κατά τη δεύτερη τετραετία της κυβέρνησης, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας ανακοίνωσε παρεμβάσεις που περιλαμβάνουν 901 έργα σε πάνω από 170 δήμους, συνολικού ύψους 3,4 δισ. ευρώ, για ύδρευση και αποχέτευση.
Παράλληλα, έχουν υλοποιηθεί θεσμικές παρεμβάσεις όπως η κατάρτιση του Εθνικού Επιχειρησιακού Σχεδίου για το πόσιμο νερό το 2022, το οποίο θα επικαιροποιηθεί το 2027, η έγκριση επικαιροποιημένων Σχεδίων Διαχείρισης Λεκανών Απορροής Ποταμών το 2024, Σχεδίων Διαχείρισης Κινδύνων Πλημμύρας το 2025 και η θέσπιση νέου πλαισίου για το πόσιμο νερό και την αντιμετώπιση της λειψυδρίας.
Κομβική μεταρρύθμιση αποτέλεσε η ίδρυση της ΡΑΑΕΥ, με αρμοδιότητα την εποπτεία των παρόχων υπηρεσιών ύδατος και τον έλεγχο της κοστολόγησης και τιμολόγησης.
Από την 1η Ιανουαρίου 2025, οι πάροχοι υποχρεούνται να καταρτίζουν masterplan με νέες πηγές τροφοδοσίας και επενδυτικό σχέδιο, να διαθέτουν διαχειριστική επάρκεια και να υποβάλλουν ποσοτικά στοιχεία σε πληροφοριακό σύστημα, βάσει συγκεκριμένων δεικτών αξιολόγησης.
Το νέο πλαίσιο τιμολόγησης εισάγει διαφανείς κανόνες, κλιμακωτές χρεώσεις, οικονομικά προσιτή πρώτη κλίμακα, ειδικά τιμολόγια για ευάλωτα νοικοκυριά, πολύτεκνες και τρίτεκνες οικογένειες και δημόσιες κοινωνικές υποδομές. Ρυθμίζονται επίσης ζητήματα όπως οι αφανείς διαρροές, η συχνότητα καταμέτρησης της κατανάλωσης και ο έλεγχος των τιμολογίων από τη ΡΑΑΕΥ.
Αλλαγές καταγράφονται και στη διοικητική οργάνωση του τομέα. Με τη σύσταση του ΟΔΥΘ Α.Ε. συγκεντρώνεται η πολιτική προστασίας και διαχείρισης των υδάτων στη Θεσσαλία, ενώ επετεύχθη διακανονισμός για το 75% των χρεών προς ΔΕΗ και ρύθμιση υπολοίπων χρεών των ΔΕΥΑ προς παρόχους ηλεκτρικής ενέργειας.
Κεντρικό στοιχείο αποτελεί η Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα, που διαμορφώνει για πρώτη φορά μακρόπνοο πλαίσιο πολιτικής για τη διαχείριση του νερού, αντιμετωπίζοντάς το ως στρατηγικό εθνικό πόρο. Η στρατηγική συνδέει τη διαχείριση των υδάτων με την κλιματική κρίση, την προστασία του περιβάλλοντος, την κοινωνική συνοχή και την οικονομική ανάπτυξη.
Η θεσμική αναδιοργάνωση του τομέα του νερού στοχεύει στη μετάβαση σε ένα σύστημα με σαφέστερους κανόνες, ενιαία εποπτεία και μεγαλύτερη διαχειριστική επάρκεια.
Το νομοσχέδιο που κατατέθηκε στη Βουλή αφορά τη διαχείριση των υδάτινων πόρων στους τομείς ύδρευσης, άρδευσης και αποχέτευσης.
Προβλέπεται η συνένωση 70 παρόχων σε δύο μεγάλους δημόσιους οργανισμούς, την ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ, διασφαλίζοντας τον δημόσιο χαρακτήρα του νερού. Η ΕΥΔΑΠ επεκτείνεται σε περιοχές της Αττικής, Βοιωτίας, Φωκίδας και Εύβοιας, ενώ η ΕΥΑΘ σε Θεσσαλονίκη και Χαλκιδική. Οι δύο οργανισμοί αναλαμβάνουν και αρμοδιότητες άρδευσης, επιδιώκοντας ενιαία διαχείριση και περιορισμό απωλειών νερού.
Η μεταρρύθμιση συνοδεύεται από επενδύσεις σε υποδομές, διευθέτηση χρεών των ΔΕΥΑ, πρόσβαση σε χρηματοδοτικά εργαλεία και ενίσχυση στελέχωσης με εξειδικευμένο προσωπικό. Διασφαλίζονται τα δικαιώματα των εργαζομένων που μεταφέρονται στους νέους φορείς και θεσμοθετούνται Σχέδια Ασφάλειας Τροφοδοσίας Νερού.
Διεθνής τεχνογνωσία και κρίσιμες υποδομές
Η κυβέρνηση αξιοποιεί διεθνή τεχνογνωσία και τεχνική υποστήριξη, μέσω του Μέσου Τεχνικής Υποστήριξης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (TSI), με την πρωτοβουλία «Εκσυγχρονισμός της διακυβέρνησης των παρόχων υπηρεσιών ύδατος στην Ελλάδα». Το TSI παρέχει τεχνική βοήθεια και τεχνογνωσία για σχεδιασμό και υλοποίηση μεταρρυθμίσεων.
Έχει υπογραφεί συμφωνία με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων για κρίσιμες υποδομές και δίκτυα στα ύδατα και την ενέργεια, με στόχο την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των δικτύων, τον περιορισμό των απωλειών και τη διασφάλιση της επάρκειας των υδατικών πόρων.
