Κρίσιμη είναι η σημερινή μέρα καθώς περίπου 350.000 δανειολήπτες αναμένουν την τελική απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου για τον τρόπο υπολογισμού των τόκων στα λεγόμενα «κόκκινα δάνεια» που έχουν ενταχθεί στον Νόμο 3869 του 2010 επί κυβέρνησης ΠΑΣΟΚ (Νόμος «Κατσέλη»).
Το Ανώτατο Δικαστήριο καλείται να απαντήσει στο εξής κρίσιμο ερώτημα: Πώς θα υπολογίζονται οι τόκοι για τα «κόκκινα» δάνεια: Επί του συνολικού κεφαλαίου της οφειλής (δηλαδή πάνω στο σύνολο του ποσού που οφείλει ο δανειολήπτης), ή επί κάθε μηνιαίας δόσης ξεχωριστά (κάτι που μειώνει σημαντικά το ποσό των τόκων).
Αυτή η διάσταση είναι σημαντική επειδή ο τρόπος υπολογισμού καθορίζει πόσα τελικά θα κληθούν να πληρώσουν οι δανειολήπτες και επηρεάζει τη βιωσιμότητα των ρυθμίσεων.
Η εισήγηση που έχει ήδη γίνει τάσσεται υπέρ των δανειοληπτών και κρίνει ότι πρέπει να υπολογίζονται οι τόκοι επί της κάθε μηνιαίας δόσης και όχι στο σύνολο του κεφαλαίου. Αν η εισήγηση αυτή γίνει αποδεκτή από την Ολομέλεια, χιλιάδες δανειολήπτες ενδέχεται να δουν σημαντική μείωση στο συνολικό κόστος των τόκων που τους χρεώνουν τραπεζικά ιδρύματα ή εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων (servicers).
Η απόφαση του Α.Π. είναι ιδιαίτερα κρίσιμη και ζωτικής σημασίας για περίπου 350.000 δανειολήπτες που έχουν ενταχθεί στον νόμο Κατσέλη και αντιμετωπίζουν προβλήματα αποπληρωμής λόγω «κόκκινων» δανείων.
Η απόφαση έχει ευρείες οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις καθώς, εκτός από τους δανειολήπτες, επηρεάζει και την αγορά διαχείρισης «κόκκινων» δανείων στην Ελλάδα.
Η αναμενόμενη απόφαση είναι σημαντική διότι εάν οι τόκοι υπολογίζονται στο σύνολο του κεφαλαίου, οι οφειλές αυξάνονται πολύ. Σε αντίθεση περίπτωση, εάν οι τόκοι υπολογίζονται ανά δόση, οι συνολικές οικονομικές επιβαρύνσεις μπορεί να μειωθούν σημαντικά, καθιστώντας πιο «βιώσιμες» ρυθμίσεις για χιλιάδες δανειολήπτες.
Ο υπολογισμός τόκων ανά δόση μειώνει δραστικά το τελικό χρέος, κάνει τη ρύθμιση βιώσιμη και προστατεύει πραγματικά τον δανειολήπτη. Στην αντίθετη περίπτωση, ο υπολογισμός στο σύνολο του κεφαλαίου, «φουσκώνει» την οφειλή και ακυρώνει στην πράξη τη δικαστική προστασία.
Παραδείγματα
Τόκοι στο σύνολο του κεφαλαίου (δυσμενές σενάριο – αυτό που φοβούνται οι δανειολήπτες)
Τόκοι ανά μηνιαία δόση (ευνοϊκό σενάριο – αυτό που εισηγήθηκε ο Άρειος Πάγος)
1ο Παράδειγμα: Μικρό στεγαστικό δάνειο
- Οφειλή: 60.000 €
- Διάρκεια ρύθμισης: 20 έτη (240 μήνες)
- Επιτόκιο: 3%
Τόκοι στο σύνολο του κεφαλαίου
- Οι τόκοι υπολογίζονται πάνω στα 60.000 € για όλη τη διάρκεια
- Συνολικοί τόκοι: περίπου 19.500 €
- Συνολικό ποσό πληρωμής: 79.500 €
Τόκοι ανά μηνιαία δόση
Κάθε δόση (250 €) τοκίζεται ξεχωριστά
- Συνολικοί τόκοι: περίπου 7.000 €
- Συνολικό ποσό πληρωμής: 67.000 €
- Διαφορά: –12.500 €
2ο Παράδειγμα: Μεσαίο στεγαστικό / επαγγελματικό δάνειο
- Οφειλή: 120.000 €
- Διάρκεια: 25 έτη (300 μήνες)
- Επιτόκιο: 3,5%
Στο σύνολο του κεφαλαίου
- Συνολικοί τόκοι: 55.000 €
- Σύνολο πληρωμών: 175.000 €
Ανά μηνιαία δόση
- Συνολικοί τόκοι: 21.000 €
- Σύνολο πληρωμών: 141.000 €
- Διαφορά: –34.000 €
3ο Παράδειγμα: Μεγάλο «κόκκινο» δάνειο (συνηθισμένο σε νόμο Κατσέλη)
- Οφειλή: 200.000 €
- Διάρκεια: 30 έτη (360 μήνες)
- Επιτόκιο: 4%
Στο σύνολο του κεφαλαίου
- Συνολικοί τόκοι: 145.000 €
- Σύνολο πληρωμών: 345.000 €
Ανά μηνιαία δόση
- Συνολικοί τόκοι: 45.000 €
- Σύνολο πληρωμών: 245.000 €
- Διαφορά: –100.000 €
Τι σημαίνει πρακτικά η απόφαση του Αρείου Πάγου
Αν ο δανειολήπτης έχει ήδη απόφαση Νόμου Κατσέλη και πληρώνει δόσεις και ο Άρειος Πάγος κρίνει ότι οι τόκοι υπολογίζονται ανά δόση τότε: α) δεν δικαιούνται οι τράπεζες / servicers να υπολογίζουν τόκους στο σύνολο του κεφαλαίου.
Ο δανειολήπτης έχει δικαίωμα τότε να ζητήσει επαναϋπολογισμό της οφειλής και μείωση του συνολικού ποσού και πιθανή επιστροφή ή συμψηφισμό ποσών που χρεώθηκαν λάθος.
Τι γίνεται όμως στην περίπτωση που πληρώνει ο δανειολήπτης τη δόση που όρισε το δικαστήριο βάσει του Νόμου Κατσέλη, αλλά ο servicer ζητάει παραπάνω χρήματα με το αιτιολογικό ότι «οι τόκοι τρέχουν στο κεφάλαιο». Είναι μια συνηθισμένη περίπτωση. Με την απόφαση αυτή η καταχρηστική πρακτική μπλοκάρεται, ο servicer υποχρεώνεται να αλλάξει τρόπο υπολογισμού και δεν μπορεί να πει «έτσι το υπολογίζουμε εμείς».
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι η απόφαση του Αρείου Πάγου δεσμεύει όλα τα δικαστήρια και τους servicers.
Στην περίπτωση που η υπόθεση του δανειολήπτη εκκρεμεί ή δεν έχει τελεσιδικήσει, το δικαστήριο υποχρεούται να ακολουθήσει την απόφαση του Α.Π. Σε αυτή την περίπτωση, οι τόκοι δεν «φουσκώνουν», μπαίνουν ήπια και ελεγχόμενα, ενώ αυξάνονται οι πιθανότητες μιας χαμηλότερης δόσης και βιώσιμης ρύθμισης.
Τι συμβαίνει όμως στην περίπτωση που έχει λήξη η ρύθμιση και ο δανειολήπτης πλήρωσε παραπάνω. Δύναται να ανοίξει ζήτημα αχρεωστήτως καταβληθέντων ή συμψηφισμού που δεν μπορεί να γίνει αυτόματα, αλλά απαιτούνται νομικές κινήσεις με εξειδικευμένο δικηγόρο.
Η απόφαση δεν χαρίζει δάνεια, αλλά, σταματά το “φούσκωμα” των οφειλών και βάζει φρένο στους τόκους. Αποτελεί ισχυρό όπλο ακόμα και εάν ο δανειολήπτης δεν έχει ενταχθεί στο Νόμο Κατσέλη και αυτό διότι θα χρησιμοποιηθεί η απόφαση σε αγωγές, σε ανακοπές, σε εξώδικα και ως νομολογιακό επιχείρημα.
