Το στοίχημα της προσέλκυσης επενδύσεων για data centers, αλλά σε περιοχές μακριά από τα μεγάλα αστικά κέντρα, καθώς εκεί ο ηλεκτρικός χώρος έχει κορεστεί, καλείται να κερδίσει η κυβέρνηση προκειμένου η χώρα να μπει γερά στο χάρτη των ψηφιακών υποδομών
Σε μια συγκυρία που βασικοί ευρωπαϊκοί κόμβοι, από το Λονδίνο και το Δουβλίνο μέχρι τη Φρανφούρτη και το Παρίσι εμφανίζουν σημάδια κορεσμού και οι επενδυτές κοιτάζουν όλο και πιο πολύ τη ΝΑ Ευρώπη, η διέλευση πλειάδας υποθαλάσσιων καλωδίων μεταφοράς data από τη περιοχή μας, δημιουργεί μια σημαντική ευκαιρία για την Ελλάδα.
Στη πραγματικότητα η γειτονιά μας μπορεί να αποσπάσει επενδύσεις ίσες με 5 GW, ένα σημαντικό κομμάτι της πίτας από την εκρηκτική αύξηση των data centers σε Ευρώπη, Μ. Ανατολή και Β. Αφρική τη προσεχή δεκαετία που σύμφωνα με μελέτη της PWC αναμένεται να τριπλασιαστούν και να φτάσουν τα 58 GW το 2034, έναντι 18 GW πέρυσι.
Τα «κακά» ωστόσο νέα του πρώτου αυτού χάρτη για τη χωροθέτηση κέντρων δεδομένων στην Ελλάδα που παρουσιάστηκε χθες σε εκδήλωση των υπουργείων Ψηφιακής Διακυβέρνησης, ΥΠΕΝ και Ανάπτυξης αφορούν μια πραγματικότητα που γνωρίζουν χρόνια τώρα όσοι ασχολούνται με τα data centers; Τον περιορισμένο ηλεκτρικό χώρο του εθνικού μας συστήματος και τα προβλήματα συμφόρησης του τοπικού δικτύου που συνεπάγεται η γεωγραφική τους συγκέντρωση.
Ειδικά όταν τα κέντρα δεδομένων όχι μόνο χρειάζονται σταθερή και αδιάλειπτη τροφοδοσία με πολύ μεγάλους όγκους ενέργειας, αλλά και οποιαδήποτε διαταραχή στη λειτουργία τους δημιουργεί προβλήματα ευστάθειας.
Το καινούργιο στοιχείο που προσθέτει η έρευνα στην ευρύτερη συζήτηση είναι ότι επισημοποιεί με νούμερα τη τεράστια αναντιστοιχία που υπάρχει μεταξύ των περιοχών που συγκεντρώνουν ισχυρό επενδυτικό ενδιαφέρον για data centers (δηλαδή τα αστικά κέντρα) και εκείνων που μπορούν πραγματικά να «σηκώσουν» τόσο ενεργοβόρες εγκαταστάσεις (περιφέρεια).
Ο πρώτος χάρτης για data centers
Τέσσερις γεωγραφικές ζώνες της χώρας, όλες μακριά από την Αττική όπου και το 65% των επενδύσεων που έχουν ανακοινωθεί, φαίνεται να έχουν ακόμη διαθέσιμο ηλεκτρικό χώρο για να φιλοξενήσουν νέες μεγάλες επενδύσεις σε data centers και να εξυπηρετήσουν τις αυξημένες τους ανάγκες.
Στη πρώτη θέση της λίστας φιγουράρει η Δυτική Μακεδονία (630 MW) όπου και οι μεγάλες εκτάσεις των πρώην λιγνιτικών πεδίων. Στο ερώτημα πώς επηρεάζει την εικόνα η επένδυση της ΔΕΗ (εφόσον γίνει) με το mega data center 300 MW στη Πτολεμαίδα, η απάντηση είναι ότι δεν πάρει μερίδιο από το διαθέσιμο ηλεκτρικό χώρο. Κι αυτό καθώς ακολουθεί τη λογική «πίσω από το μετρητή» (behind the meter). Δηλαδή οι παρακείμενες ΑΠΕ ηλεκτροδοτούν απευθείας την υποδομή, χωρίς η ενέργεια να διακινείται μέσω του συστήματος μεταφοράς και άρα να επιβαρύνονται τα τοπικά δίκτυα.
Στη δεύτερη θέση έρχεται η Θεσσαλία (605 MW) και ακολουθούν η Κ.Μακεδονία (485 MW), η Στερεά Ελλάδα (480 MW), η Αν.Μακεδονία / Θράκη (375 MW) και η Ηπειρος /Δ.Ελλάδα (250 MW). Τη λίστα συμπληρώνουν οι πλέον κορεσμένες Πελοπόννησος (210 MW), Αττική (180 MW) και Κρήτη (140 MW).
Το επενδυτικό ωστόσο ενδιαφέρον, όπως δείχνει και το παραπάνω γράφημα είναι αντιστρόφως ανάλογο. Στη κατάταξη των Περιφερειών βάσει της επενδυτικής ελκυστικότητας για εγκατάσταση data center στην Ελλάδα, πρώτη έρχεται η Αττική και ακολουθούν η Κρήτη με τη Πελοπόννησος.
Επί της ουσίας αυτό που αναδεικνύει η μελέτη είναι ότι το πρόβλημα δεν βρίσκεται στη συνολική δυναμικότητα του δικτύου για υποδομές data centers, το οποίο σήμερα ανέρχεται σε 1,9 GW και με τις δρομολογούμενες επενδύσεις του ΑΔΜΗΕ πρόκειται να φτάσει τα 2,9 GW το 2034.
Ούτε στο επενδυτικό ενδιαφέρον που έχει ανακοινωθεί και που αφορά έργα ισχύος κοντά στο 1 GW, τα οποία μαζί με τα 36 συνολικά αιτήματα για όρους σύνδεσης σε ΑΔΜΗΕ και ΔΕΔΔΗΕ αθροίζουν το νούμερο των 2,2 GW. Το θέμα είναι η μεγάλη ανισοκατανομή μεταξύ περιοχών υψηλής ζήτησης και περιοχών με διαθέσιμη ισχύ.
Το γρίφο αυτό, από τον οποίο εξαρτάται και το στοίχημα για τη μετατροπή της Ελλάδας σε περιφερειακό κέντρο ψηφιακών υποδομών για τη ΝΑ Ευρώπη, καλείται να επιλύσει η κυβέρνηση σε συννενόηση με τους Διαχειριστές μετά και τη παραπάνω ακτινογραφία του ηλεκτρικού χωρου ανά Περιφέρεια.
Η μόνη λύση, σύμφωνα με τη μελέτη, είναι η ανακατεύθυνση των επενδύσεων στις γεωγραφικές ζώνες με διαθέσιμο ηλεκτρικό χώρο, αλλά με την επισήμανση ότι η στάση των επενδυτών επηρεάζεται και από αλλά κριτήρια, πέραν της εγγύτητας σε αστικά κέντρα, με ό,τι αυτό μπορεί να σημαίνει.
Τη συνδεσιμότητα, δηλαδή τις πολλαπλές διαδρομές για τη μεταφορά των data από πολλαπλούς παρόχους, την εξιδείκευση του εργατικού δυναμικού σε τεχνικές δεξιότητες, τις αδειοδοτικές διευκολύνσεις και την οικονομική ενίσχυση.
