Μεταφορά χρημάτων μεταξύ τραπεζικών λογαριασμών μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να θεωρηθεί δωρεά ή γονική παροχή, σύμφωνα με το ισχύον φορολογικό πλαίσιο. Η δωρεά ή γονική παροχή χρηματικών ποσών που πραγματοποιείται μέσω χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων υπόκειται σε φόρο 10%, μετά την αφαίρεση εφάπαξ αφορολόγητου ποσού ύψους 800.000 ευρώ.
Οι δωρεές και γονικές παροχές έως 800.000 ευρώ μεταξύ στενών συγγενών –γονέων, τέκνων, συζύγων, παππούδων, γιαγιάδων και εγγονών– είναι αφορολόγητες, εφόσον γίνονται μέσω τραπεζικού συστήματος και δηλώνονται στην αρμόδια υπηρεσία. Ωστόσο, η απλή κατάθεση σε κοινό λογαριασμό δεν θεωρείται δωρεά, εκτός εάν ο μη συνεισφέρων συνδικαιούχος κάνει χρήση των χρημάτων. Από τους φορολογικούς ελέγχους εξαιρούνται συνήθως μικροποσά ή χρηματικά ποσά που αποστέλλονται σε φοιτητές στο εξωτερικό.
Η ΑΑΔΕ εξετάζει τις δηλώσεις γονικών παροχών βάσει των στοιχείων που διαβιβάζουν οι τράπεζες. Αν η συναλλαγή δεν επιβεβαιωθεί και ο φορολογούμενος δεν προσκομίσει σχετικά αποδεικτικά, επιβάλλεται φόρος από το πρώτο ευρώ, με συντελεστές από 10% έως 40%, ανάλογα με τον βαθμό συγγένειας. Ειδικά οι παροχές σε μετρητά που δεν περνούν από το τραπεζικό σύστημα φορολογούνται αυτόματα με 10%, χωρίς αφορολόγητο όριο.
Προσοχή στις διαδοχικές δωρεές
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στις περιπτώσεις διαδοχικών δωρεών. Όταν τα χρήματα μεταφέρονται μέσω ενδιάμεσων προσώπων, ώστε να καταλήξουν σε δικαιούχο που δεν ανήκει στην πρώτη κατηγορία συγγένειας, η Εφορία επιβάλλει φόρο 20% χωρίς αφορολόγητο. Αν οι δωρεές πραγματοποιούνται εντός μικρού χρονικού διαστήματος, κάτω των έξι μηνών, ενεργοποιείται άμεσα μηχανισμός ελέγχου.
Η φορολογική διοίκηση διευκρινίζει ότι η οικονομική δυνατότητα του δωρητή εξετάζεται μόνο στο στάδιο του ελέγχου και όχι κατά την υποβολή της δήλωσης. Επίσης, όταν το ποσό κατατίθεται σε κοινό λογαριασμό τέκνου και τρίτου προσώπου, πρέπει να αποδεικνύεται ότι χρησιμοποιήθηκε αποκλειστικά από τον δωρεοδόχο· διαφορετικά, επιβάλλεται φόρος δωρεάς.
Νομοθετικό πλαίσιο
Με τον Νόμο 4972/2022 (ΦΕΚ Α΄ 181/23.09.2022) αποσαφηνίζονται οι τρόποι διενέργειας γονικών παροχών και δωρεών χρηματικών ποσών μέσω χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, για την εφαρμογή του αφορολόγητου ορίου των 800.000 ευρώ. Σύμφωνα με το άρθρο 175, ως μεταφορά χρημάτων θεωρείται η ανάληψη ποσού από τον λογαριασμό του δωρητή ή γονέα και η κατάθεση του ίδιου ποσού, εντός τριών εργάσιμων ημερών, σε λογαριασμό του δωρεοδόχου ή σε κοινό λογαριασμό με αυτόν.
Η ρύθμιση αυτή εφαρμόζεται για δωρεές ή γονικές παροχές που πραγματοποιήθηκαν από 1 Οκτωβρίου 2021 έως και 9 Σεπτεμβρίου 2022. Παράλληλα, με τον Νόμο 4839/2021 (ΦΕΚ Α΄ 181/02.10.2021), αυξήθηκε το αφορολόγητο ποσό δωρεών και γονικών παροχών από 150.000 σε 800.000 ευρώ για στενούς συγγενείς, όπως σύζυγοι, συμβιούντες, κατιόντες και ανιόντες πρώτου βαθμού.
Σύμφωνα με τη νομοθεσία, η δωρεά ή γονική παροχή χρηματικών ποσών που πραγματοποιείται μέσω τραπεζικού συστήματος φορολογείται με συντελεστή 10% μετά την αφαίρεση του αφορολόγητου, ενώ για πιο μακρινούς συγγενείς οι συντελεστές ανέρχονται στο 20% και 40% αντίστοιχα.
