Σοβαρή αναστάτωση σε χιλιάδες παραγωγούς έχει προκαλέσει η αποστολή ειδοποιητηρίων από την ΑΑΔΕ για επιστροφή αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών που αφορούν αγροτικές ενισχύσεις της Ενιαίας Αίτησης Ενίσχυσης 2023, με το ζήτημα να φτάνει στη Βουλή μέσω ερώτησης του Τομεάρχη Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και Βουλευτή Λάρισας του ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία κ. Βασίλη Κόκκαλη, προς τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.
Σύμφωνα με όσα επισημαίνονται, οι παραγωγοί καλούνται να επιστρέψουν χρήματα κατόπιν διοικητικών, επιτόπιων και διασταυρωτικών ελέγχων, με την αιτιολογία μη συμμόρφωσης σε κριτήρια επιλεξιμότητας ή άλλες υποχρεώσεις που συνδέονται με τις ενισχύσεις της ΚΑΠ 2023.
Ωστόσο, το βασικό πρόβλημα εντοπίζεται στο περιεχόμενο των ειδοποιητηρίων, τα οποία –όπως καταγγέλλουν οι αγρότες– δεν παρέχουν σαφή και εξατομικευμένη αιτιολόγηση. Δεν διευκρινίζεται ποιο αγροτεμάχιο αφορά το σφάλμα, ποια υποχρέωση παραβιάστηκε ή ποιο δικαίωμα επηρεάζεται, ούτε δίνεται κατεύθυνση για το πώς μπορεί να διορθωθεί το πρόβλημα. Το αποτέλεσμα είναι οι παραγωγοί να βρίσκονται αντιμέτωποι με απαιτήσεις επιστροφής χρημάτων χωρίς επαρκή πληροφόρηση, γεγονός που εντείνει την ανασφάλεια και την αβεβαιότητα στον αγροτικό κόσμο.
Το ζήτημα περιπλέκεται περαιτέρω από το γεγονός ότι πολλές περιπτώσεις συνδέονται με τεχνικά και διοικητικά θέματα, όπως προβλήματα ενεργοποίησης δικαιωμάτων του 2023, μεταβιβάσεις του 2022, αλλά και ζητήματα που αφορούν τον ΑΤΑΚ και την ιδιοκτησιακή κατάσταση αγροτεμαχίων. Πρόκειται για σύνθετες διαδικασίες που, σύμφωνα με την ερώτηση, δεν μπορεί να επιβαρύνουν μονομερώς τους παραγωγούς χωρίς πλήρη διαφάνεια και πρόσβαση στα σχετικά στοιχεία.
Παράλληλα, έντονη ανησυχία προκαλεί η αναφορά ότι η υποβολή ένστασης ενδέχεται να οδηγήσει σε έλεγχο και πιθανό μπλοκάρισμα των αγροτικών πληρωμών, δημιουργώντας ένα αποτρεπτικό πλαίσιο για την άσκηση ενός θεμελιώδους δικαιώματος. Όπως επισημαίνεται, υπάρχει ο κίνδυνος η διαδικασία ένστασης να λειτουργεί ως μηχανισμός πίεσης, αντί για εργαλείο αποκατάστασης λαθών.
Η εξέλιξη αυτή λαμβάνει χώρα σε μια ήδη επιβαρυμένη συγκυρία για τον αγροτικό τομέα, με καθυστερήσεις πληρωμών, αυξημένο κόστος παραγωγής και κρίση εμπιστοσύνης προς το σύστημα ενισχύσεων, ιδίως μετά τα προβλήματα που έχουν ανακύψει με τον ΟΠΕΚΕΠΕ. Στην ερώτηση τονίζεται ότι οι παραγωγοί δεν μπορεί να αντιμετωπίζονται ως «λογιστικά υπόλοιπα» διοικητικών αστοχιών ούτε να καλούνται να επωμιστούν τα βάρη τεχνικών ή συστημικών λαθών.
Ο κ. Κόκκαλης ζητά συγκεκριμένες απαντήσεις από το Υπουργείο για τον αριθμό των παραγωγών που έχουν λάβει ειδοποιητήρια και το συνολικό ποσό που αναζητείται, τις βασικές αιτίες των επιστροφών, καθώς και τους λόγους για τους οποίους δεν παρέχεται σαφής αιτιολόγηση στα ειδοποιητήρια. Παράλληλα, θέτει το ζήτημα της διασφάλισης πλήρους ενημέρωσης των παραγωγών πριν από οποιαδήποτε απαίτηση επιστροφής, καθώς και της προστασίας του δικαιώματος ένστασης χωρίς τον κίνδυνο αναστολής πληρωμών. Τέλος, ζητά να αποσαφηνιστεί ποιοι είχαν την ευθύνη για τους ελέγχους και τις πληρωμές που σήμερα χαρακτηρίζονται ως αχρεωστήτως καταβληθείσες και ποια μέτρα θα ληφθούν ώστε να αποφευχθούν αντίστοιχα φαινόμενα στο μέλλον.
